ଅସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପନିବେଶ

ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ରଥ

ପରିଚୟ (Introduction)

ଶ୍ରୀ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ରଥଙ୍କ ଉପନ୍ୟାସ 'ଅସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପନିବେଶ' ମଣିଷର ଅନ୍ତର ସତ୍ତା, ସାମାଜିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଅବକ୍ଷୟ ଏବଂ ଜୀବନର କଠୋର ସତ୍ୟ ସହିତ ପରିଚିତ କରାଏ । ଜୀବନର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୋଇଯିବା ପରେ ମଣିଷ କିପରି ଏକ ଅନ୍ଧକାରମୟ ଉପନିବେଶରେ ବଞ୍ଚେ, ତାହାର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଚିତ୍ର । 'ଅସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପନିବେଶ'ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏମିତି ଏକ ସ୍ଥାନ ବା ସମାଜ ଯେଉଁଠି ଆଲୋକର କୌଣସି ପ୍ରବେଶ ନାହିଁ । ଏଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ କେବଳ ଆକାଶର ସୂର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ମଣିଷ ଜୀବନର ନୈତିକତା, ସତ୍ୟ ଏବଂ ନ୍ୟାୟର ଆଲୋକକୁ ବୁଝାଉଛି । ଯେତେବେଳେ ସମାଜରୁ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଲିଭିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ମଣିଷର ଅବସ୍ଥା କ’ଣ ହୁଏ, ତାହା ହିଁ ଏହି ଉପନ୍ୟାସର ଆଧାର । ଲେଖକ ଏଠାରେ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଚରିତ୍ର ଓ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଠିଆ କରିଛନ୍ତି । ଜଣେ ଆଦର୍ଶ ପଛରେ ଗୋଡ଼ାଇ ନିଜକୁ ହଜାଇ ଦେଇଛି, ତ ଆଉ ଜଣେ ସୁବିଧାବାଦୀ ହୋଇ ସବୁକିଛି ଲୁଟିନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି । ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଭିତରେ କାହାଣୀଟି ଗତିଶୀଳ ହୋଇଛି ।

ପୃଷ୍ଠଭୂମି (Setting and Context)

ଏହି କାହାଣୀଟି ଏକ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳ ବା ସହରୀ ପରିବେଶରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଏହା ଏକ ଅଣନିଃଶ୍ୱାସୀ ପରିବେଶ । ଇସ୍ପାତ୍ କାରଖାନାରୁ ବାହାରୁଥିବା ବିଷାକ୍ତ ଧୂଆଁ ଯେମିତି ସାରା ସହରର ଆକାଶକୁ ଢାଙ୍କି ରଖିଛି, ଠିକ୍ ସେମିତି ମଣିଷର ପାପ ଓ ପ୍ରତାରଣା ତା’ର ମନକୁ ଢାଙ୍କି ଦେଇଛି । ସହରର ବାତାବରଣ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ । ଅନ୍ୟପଟେ, କାହାଣୀର କିଛି ଅଂଶ ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ଗାଁର ପରିବେଶରେ ମଧ୍ୟ ରହିଛି, ଯେଉଁଠି ପୁରୁଣା ଜମିଦାରୀ ଠାଣି ଏବଂ ପରିବାରର ସମ୍ମାନକୁ ନେଇ ଅନେକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ସହରର ଆଧୁନିକତା ଏବଂ ଗାଁର ରକ୍ଷଣଶୀଳତା ମଧ୍ୟରେ ଛନ୍ଦି ହୋଇଥିବା ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ନେଇ ପୁସ୍ତକରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି ।

ପ୍ରମୁଖ ପାତ୍ରମାନେ (Major Characters)

ଜୟରାମ ବାବୁ: ସେ ଏହି ଉପନ୍ୟାସର ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଜୟରାମ ବାବୁ ଏକ ଆଦର୍ଶବାଦୀ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ । ସେ ଜଣେ ଗମ୍ଭୀର, ସଚ୍ଚୋଟ ଏବଂ ନୀତିନିଷ୍ଠ ମଣିଷ । କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବି ନିଜର ଆଦର୍ଶ ସହିତ ବୁଝାମଣା କରନ୍ତି ନାହିଁ । ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ନମିତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ସଂସାରରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିର୍ଲିପ୍ତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଝିଅ ରାନୀ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ସ୍ନେହ ଅତୁଟ ରହିଛି । ଚାକିରି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜୟନ୍ତଙ୍କ ପରି ସୁବିଧାବାଦୀ ଲୋକଙ୍କ ଚକ୍ରାନ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱେ ସେ ନଇଁ ଯାଇନାହାନ୍ତି ।

ବିଶ୍ୱମ୍ଭର ମଙ୍ଗରାଜ: ଜୟରାମଙ୍କ ସହକର୍ମୀ ବିଶ୍ୱମ୍ଭର ମଙ୍ଗରାଜ ଜଣେ ଜମିଦାର ପରିବାରର ସନ୍ତାନ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱଭାବରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସରଳ । ସେ ଜୟରାମଙ୍କ ସହକର୍ମୀ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଖୁବ୍ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି । ବିଶ୍ୱମ୍ଭରଙ୍କ ଜୀବନ ଏକ ଦୁଃଖଦ ଟ୍ରାଜେଡିରେ ପରିଣତ ହୁଏ, କାରଣ ସେ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ବାଲ୍ୟବନ୍ଧୁ ଜୟନ୍ତଙ୍କ ସମ୍ପର୍କକୁ ନେଇ ଭିତରେ ଭିତରେ ଦଗ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି । ଏହି ଅସହାୟତା ତାଙ୍କୁ ପାଗଳ କରିଦିଏ ଏବଂ ଶେଷରେ ସେ ହିଂସ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି । ସେ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ପରିବାରର ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକତାର ଚକ୍ରବ୍ୟୂହରେ ହଜିଯାଆନ୍ତି ।

ସୁଜାତା: ବିଶ୍ୱମ୍ଭରଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସୁଜାତା ଜଣେ ଉଚ୍ଚପଦସ୍ଥ ପୋଲିସ ଅଫିସରଙ୍କ ଝିଅ । ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀ, ଶିକ୍ଷିତା ଏବଂ ଆଧୁନିକ । ଜୀବନରେ ଭୋଗବିଳାସ ଏବଂ ଆଭିଜାତ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଜୟନ୍ତଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ସମ୍ପର୍କ ସମାଜରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କଠାରୁ ଦୂରେଇ ନିଏ । କିନ୍ତୁ କାହାଣୀର ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ସେ ନିଜର ଭୁଲ୍ ବୁଝିପାରନ୍ତି ଏବଂ ଜୟନ୍ତଙ୍କ ଠକାମି ଅନୁଭବ କରି ମାନସିକ ଭାବେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ନ୍ତି ।

ଜୟନ୍ତ ପରିଡ଼ା: ଜୟନ୍ତ ଏହି ଉପନ୍ୟାସର ଖଳନାୟକ କହିଲେ ଅତ୍ୟୁକ୍ତି ହେବ ନାହିଁ । ସେ ଚତୁର, ସୁବିଧାବାଦୀ ଏବଂ ନୈତିକତାହୀନ ବ୍ୟକ୍ତି । ନିଜର କର୍ମକୌଶଳ ଓ ତୋଷାମଦ ବଳରେ ସେ ଜଣେ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ହୋଇଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ଜୟରାମଙ୍କ ପରି ସଚ୍ଚୋଟ ଲୋକଙ୍କୁ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗରେ ଛନ୍ଦି ଦିଅନ୍ତି । ସେ ଧର୍ମ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ମୁଖା ପିନ୍ଧି ସମାଜକୁ ଠକିବାରେ ସିଦ୍ଧହସ୍ତ । ସେ ବିଶ୍ୱମ୍ଭରଙ୍କ ସଂସାର ଉଜାଡ଼ିବା ସହ ଶେଷରେ ଜୟରାମଙ୍କ ନାମକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ପଇସା ରୋଜଗାର କରିବାରେ ବି ପଛାନ୍ତି ନାହିଁ ।

ବିଦ୍ୟାଧର ରାୟ: ସେ ସୁଜାତାଙ୍କ ଦଦେଇ ଏବଂ ଜଣେ ସମାଜସେବୀ ନେତା । ବିଦ୍ୟାଧର ରାୟ ସବୁବେଳେ ସମାଜର ଦୁର୍ନୀତି ଏବଂ ଅବକ୍ଷୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ଭାଷଣ ଦିଅନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ସେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଯେ ଏହି ବିଷାକ୍ତ ସମାଜରେ ସେ ନିଜେ କେତେ ଅସହାୟ । ଜୟରାମଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ଦାର୍ଶନିକ ଆଲୋଚନା ଉପନ୍ୟାସର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଦିଗ ।

ରାନୀ: ଜୟରାମଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ଝିଅ, ଯିଏ ନିଜ ସରଳତା ଏବଂ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ । ତା’ର ବିବାହ ଜୟରାମଙ୍କ ଜୀବନରେ ଏକ ବଡ଼ ଶୂନ୍ୟତା ସୃଷ୍ଟି କରେ ।

କାଲୁ: ଜୟରାମଙ୍କ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ରିକ୍ସା ଚାଳକ । ସେ ଗରିବ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନେହୀ ଏବଂ ଜୟରାମଙ୍କ ଜୀବନର ଅନେକ ଦୁଃଖର ସାକ୍ଷୀ ।

ଦିଗମ୍ବର ମଙ୍ଗରାଜ: ବିଶ୍ୱମ୍ଭରଙ୍କ ପିତା, ଯିଏ ନିଜର ଅତୀତର ପାପ ପାଇଁ ଶେଷରେ ଅନୁତାପ କରି ପାଗଳ ପ୍ରାୟ ହୋଇଯାଆନ୍ତି ।

ଛବି ଓ ରବି: ବିଶ୍ୱମ୍ଭର ଓ ସୁଜାତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ଯେଉଁମାନେ ପରିବାରର ବିଶୃଙ୍ଖଳା ଭିତରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସହାୟ ବୋଧ କରନ୍ତି ।

ଏହି ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଲେଖକ ସମାଜର ଏକ ନିଚ୍ଛକ ଏବଂ ନିଷ୍ଠୁର ଚିତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି । ଅସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପନିବେଶର ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପାତ୍ରମାନେ ନିଜ ନିଜର ବାଟ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଛନ୍ତି ।

ବିଷୟବସ୍ତୁ (Story or Main Content)

କାହାଣୀର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏକ ଅତି ଗମ୍ଭୀର ଦୃଶ୍ୟରୁ । ଜୟରାମ ବାବୁ ନିଜର ପୁରୁଣା ଚିଠିପତ୍ର ଓ କାଗଜଗୁଡ଼ିକୁ ନିଆଁରେ ପୋଡ଼ି ଦେଉଛନ୍ତି । ଏହି ଚିଠିଗୁଡ଼ିକ ଭିତରେ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ୧୮-୧୯ ବର୍ଷର ସ୍ମୃତି ସାଇତା ହୋଇ ରହିଥିଲା । ତାଙ୍କ ଝିଅ ରାନୀର ବାହାଘର ସରିଯାଇଛି ଏବଂ ସେ ଏବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକୁଟିଆ । ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ରାନୀକୁ ଖୁବ୍ ଯତ୍ନରେ ବଢ଼େଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାନୀ ଶାଶୂଘରକୁ ଯିବା ପରେ ଜୟରାମ ନିଜକୁ ଏକ ଶୂନ୍ୟତା ଭିତରେ ପାଆନ୍ତି । ରାନୀ ଘର ଛାଡ଼ିବା ବେଳେ ବାପାଙ୍କ ପାଇଁ ରନ୍ଧାଘର ଚୁଲି କେମିତି ଜଳାଇବେ ଓ କ’ଣ ଖାଇବେ, ତା’ର ଏକ ଚିଠା ଲେଖି ଦେଇଯାଇଥାଏ, ଯାହାକୁ ପଢ଼ି ଜୟରାମଙ୍କ ଭିତରେ ଥିବା ବହୁ ଦିନର ସଞ୍ଚିତ କୋହ ଫାଟି ପଡ଼େ । ସେ ବୁଝିପାରନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କ ଜୀବନର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସତେ ଯେମିତି ଅସ୍ତ ହୋଇସାରିଛି ।

ଅନ୍ୟପଟେ, ଜୟରାମଙ୍କ ସହକର୍ମୀ ବିଶ୍ୱମ୍ଭର ମଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ପାରିବାରିକ ଜୀବନର ଏକ ଦୁଃଖଦ ଚିତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ବିଶ୍ୱମ୍ଭର ଜଣେ ଜମିଦାର ପରିବାରର ପିଲା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱଭାବରେ ଭାରି ସରଳ ଓ ଦୁର୍ବଳ । ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସୁଜାତା ଜଣେ ବଡ଼ ପୋଲିସ ଅଫିସରଙ୍କ ଝିଅ, ଯିଏ ଭୋଗବିଳାସ ଏବଂ ଆଭିଜାତ୍ୟକୁ ବେଶି ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତି । ବିଶ୍ୱମ୍ଭରଙ୍କ ବାଲ୍ୟବନ୍ଧୁ ଜୟନ୍ତ ପରିଡ଼ା ସହିତ ସୁଜାତାଙ୍କ ଘନିଷ୍ଠତା ବିଶ୍ୱମ୍ଭରଙ୍କୁ ଭିତରେ ଭିତରେ ଜଳାଇ ଦିଏ । ଜୟନ୍ତ ନିଜର ଚତୁରତା ଓ ସୁବିଧାବାଦୀ ନୀତି ଯୋଗୁଁ ସୁଜାତାଙ୍କୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ଏବଂ ବିଶ୍ୱମ୍ଭରଙ୍କ ଅସହାୟତାକୁ ଉପହାସ କରନ୍ତି । ବିଶ୍ୱମ୍ଭର ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ଝିଅ ଛବି ହୁଏତ ତାଙ୍କର ନୁହେଁ, ତଥାପି ସେ ନିଜର ମହତ ରଖିବା ପାଇଁ ସବୁ ସହି ନିଅନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ସୁଜାତାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ବ୍ୟବହାର ଓ ଜୟନ୍ତଙ୍କ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ବିଶ୍ୱମ୍ଭରଙ୍କୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପାଗଳ କରିଦିଏ ।

କାହାଣୀରେ ଏକ ବଡ଼ ମୋଡ଼ ଆସେ ଯେତେବେଳେ ଜୟନ୍ତ ପରିଡ଼ା ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ହୋଇ ସେହି ଅଫିସକୁ ଆସନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଜୟରାମ ଓ ବିଶ୍ୱମ୍ଭର କାମ କରୁଥିଲେ । ଜୟନ୍ତ ଜୟରାମଙ୍କୁ ନିଜର ଶତ୍ରୁ ମଣନ୍ତି, କାରଣ ଜୟରାମ ଜଣେ ସଚ୍ଚୋଟ ଓ ନୀତିବାନ ମଣିଷ ଥିଲେ । ଜୟନ୍ତ ଜୟରାମଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ନାଁରେ ମିଥ୍ୟା ଲାଞ୍ଚ ଓ ଅଶାଳୀନ ବ୍ୟବହାରର ଅଭିଯୋଗ ଆଣନ୍ତି । ଜୟରାମ ଜଣେ ନୀରବ ଯୋଦ୍ଧା ପରି ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସ୍ୱର ନ ଉଠାଇ ନିଜ ଚାକିରିରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇ ଦିଅନ୍ତି । ସେ ବୁଝିଯାଆନ୍ତି ଯେ ଯେଉଁ ଦୁନିଆରେ ଜୟନ୍ତଙ୍କ ପରି ଲୋକଙ୍କର ଜୟ ହେଉଛି, ସେଠାରେ ସତ୍ୟର କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନାହିଁ । ଏହା କେବଳ ଚାକିରିରୁ ଇସ୍ତଫା ନଥିଲା, ବରଂ ଏହି ଭ୍ରଷ୍ଟ ସମାଜ ପ୍ରତି ଏକ ପ୍ରକାରର ଅବଜ୍ଞା ଥିଲା ।

ବିଶ୍ୱମ୍ଭରଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଦିନକୁ ଦିନ ଖରାପ ହେବାକୁ ଲାଗେ । ସେ ନିଜ ଘର ଭିତରେ ଅଣନିଃଶ୍ୱାସୀ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି । ଗୋଟିଏ ସମୟରେ ସେ ନିଜ ବାପାଙ୍କ ଫଟୋକୁ ପିତ୍ତଳ ଫୁଲଦାନିରେ ପିଟି ପିଟି ଭାଙ୍ଗି ଦିଅନ୍ତି । ଏହା ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପରମ୍ପରା ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ଅନ୍ତକୁ ସୂଚାଏ । ସେ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ସୁଜାତା ଓ ଜୟନ୍ତଙ୍କ ସମ୍ପର୍କର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବା ପାଇଁ ଅନ୍ଧାରରେ ଧାଇଁବାକୁ ଲାଗନ୍ତି । ସେ ନିଶା ଓ କ୍ରୋଧରେ ବୁଡ଼ି ରହନ୍ତି ଏବଂ ଶେଷରେ ଘାଟମଙ୍ଗଳାଙ୍କ ପାଖରେ ନିଜ ଭିତରର ସମସ୍ତ ହିଂସ୍ରତାକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି । ଅନ୍ୟପଟେ, ସୁଜାତା ଯେତେବେଳେ କ୍ଲବ୍‌ରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଗରେ ଅପମାନିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଜୟନ୍ତଙ୍କ ଅସଲ ରୂପ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ମାନସିକ ଭାବେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ନ୍ତି । ଯେଉଁ ଖୋଳ ପଛରେ ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ, ତାହା ଫମ୍ପା ଥିଲା ବୋଲି ଶେଷରେ ବୁଝିପାରନ୍ତି ।

କାହାଣୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ଜୟରାମ ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରିଦିଅନ୍ତି । ସେ ନିଜର ବହିପତ୍ର ଓ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଛାଡ଼ି ଜଣେ ସାଧୁ ବେଶରେ ବାହାରି ଯାଆନ୍ତି । ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ବାରବୁଲା କୁକୁର ଛୁଆ ଥାଏ । ସେ ଜାଣିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି 'ଅସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପନିବେଶ'ରେ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ମଣିଷକୁ ନିଜର ଅନ୍ଧାର ସହିତ ଏକାକୀ ଲଢ଼ିବାକୁ ହେବ । ଅନ୍ୟପଟେ, ଜୟନ୍ତ ପରିଡ଼ା ଜୟରାମଙ୍କ ପରିତ୍ୟକ୍ତ ପଗଡ଼ିକୁ ନିଲାମ କରି ସେଥିରୁ ମଧ୍ୟ ପଇସା ରୋଜଗାର କରନ୍ତି, ଯାହା ସମାଜର ଚରମ ଭଣ୍ଡାମିକୁ ଦର୍ଶାଏ ।

ଏହି କାହାଣୀ ପଢ଼ିବା ସମୟରେ ଜୟରାମଙ୍କ ଗମ୍ଭୀରତା, ବିଶ୍ୱମ୍ଭରଙ୍କ ଅସହାୟତା ଏବଂ ସୁଜାତାଙ୍କ ଜୀବନର ବିଷାଦକୁ ନିଜେ ଅନୁଭବ କରିପାରିବେ । ଏହା ଶିଖାଏ ଯେ ବାହାରର ଆଲୋକ ଯେତେ ଚକ୍‌ଚକ୍ ହେଲେ ବି, ଯଦି ଭିତରେ ସତ୍ୟର ସୂର୍ଯ୍ୟ ନଥାଏ, ତେବେ ଜୀବନଟି ଏକ ଅନ୍ଧାରୁଆ ଉପନିବେଶ ପାଲଟିଯାଏ ।

ଉପସଂହାର (Conclusion)

'ଅସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପନିବେଶ' ଏକ ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ମାନସିକ ଅବସ୍ଥା ଯେଉଁଠି ନୈତିକତାର ଆଲୋକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଲିଭିଯାଇଛି । ସମାଜର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତରରେ–ଚାକିରି କ୍ଷେତ୍ର ହେଉ କିମ୍ବା ପାରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କ–କେବଳ ପ୍ରତାରଣା ଏବଂ ସ୍ୱାର୍ଥର ଅନ୍ଧାର ହିଁ ରହିଛି ବୋଲି ଉପନ୍ୟାସରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ଲେଖକ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ, ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର ଆଦର୍ଶକୁ ହରାଇ ବସେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନଥିବା ଏକ ରାଜ୍ୟର ଅଧିବାସୀ ପାଲଟିଯାଏ । ଏହି ଅନ୍ଧାର ଭିତରେ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ମଣିଷ ନିଜ ଉପରେ ଅନେକ ମୁଖା ପିନ୍ଧିଥାଏ । ତାହା ଶେଷରେ ତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକୁଟିଆ କରିଦିଏ । ଜୟରାମ ବାବୁଙ୍କ ଚରିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଉପନ୍ୟାସ ଏକ ଦାର୍ଶନିକ ପରିଣତିରେ ପହଞ୍ଚିଛି । ଜଣେ ସଚ୍ଚୋଟ ଅଫିସର ଭାବରେ ସେ ଦୁର୍ନୀତି ଏବଂ ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗର ଶିକାର ହୋଇ ଚାକିରିରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେବା ତାଙ୍କର ପରାଜୟ ନଥିଲା, ବରଂ ଏକ ଦୂଷିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରତି ଅବଜ୍ଞା ଥିଲା । ଜୟରାମ ବୁଝିପାରିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି 'ଅସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପନିବେଶ'ରେ ସତ୍ୟ ବୋଲି କିଛି ନାହିଁ, ଯାହା ଅଛି ତାହା ହେଉଛି କେବଳ ସ୍ନାୟୁର ତାଡ଼ନା ଏବଂ ଆଦିମ କ୍ଷୁଧା ।

ବିଶ୍ୱମ୍ଭର ମଙ୍ଗରାଜଙ୍କ ଜୀବନ ଏକ କରୁଣ ଟ୍ରାଜେଡିରେ ଶେଷ ହୋଇଛି । ଜଣେ ଭଦ୍ର ଏବଂ ସରଳ ମଣିଷ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ସୁଜାତା ଏବଂ ବନ୍ଧୁ ଜୟନ୍ତଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ । ନିଜ ପରିବାରର ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯାଇ ସେ ଶେଷରେ ହିଂସ୍ର ହୋଇଉଠିଛନ୍ତି । ଏହା ଘାଟମଙ୍ଗଳାଙ୍କ ପାଖରେ ଘଟିଥିବା ରକ୍ତାକ୍ତ ଘଟଣାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ । ସେହିପରି, ସୁଜାତା ଯେଉଁ ମିଛ ଆଭିଜାତ୍ୟ ଏବଂ ଭୋଗବିଳାସ ପଛରେ ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ, ଶେଷରେ ତାହା ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଶୂନ୍ୟତା ଏବଂ ଅପମାନ ଦେଇଛି । ଜୟନ୍ତ ପରିଡ଼ାଙ୍କ ପରି ଚରିତ୍ରମାନେ ଧର୍ମ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ଏବଂ ସମାଜସେବାର ମୁଖା ପିନ୍ଧି ଲୋକଙ୍କୁ ଠକିବାରେ ସିଦ୍ଧହସ୍ତ । ଉପନ୍ୟାସର ଶେଷ ଭାଗରେ ସେ ଯେପରି ଜୟରାମଙ୍କ ପଗଡ଼ିକୁ ନିଲାମ କରି ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରନ୍ତି, ତାହା ସମାଜର ଚରମ ଭଣ୍ଡାମିକୁ ଦର୍ଶାଉଛି । 'ଅସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପନିବେଶ'ର ସମାପ୍ତି ଆମକୁ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ–ଆମେ ନିଜେ କ’ଣ ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟହୀନ ଉପନିବେଶର ଅଂଶ ନୁହନ୍ତି କି ? ଲେଖକ ଜୟରାମଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ଶୀତଳ ଏବଂ ନିଷ୍କରୁଣ ସତ୍ୟର ସାମ୍ନା କରିଛନ୍ତି । ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ଆମ ସମାଜର ଦୋଷତ୍ରୁଟି ଦେଖାଇବା ସହ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଚିହ୍ନିବାର ଏକ ସୁଯୋଗ ଦିଏ-। ଏହା ଜୀବନର ଜଟିଳତା, ସମ୍ପର୍କର ମିଥ୍ୟାଚାର ଏବଂ ସତ୍ୟର ସନ୍ଧାନକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ବୁଝିବାକୁ ଦିଏ ।